Ons dagelijks Feuilleton
Uit het Leven van een
Gezagsgetrouwe Anarchist
en Dorpse Cosmopoliet
Deze autobiografie begint op de ochtend van de tiende mei van het jaar 1940 toen de Duitsers ons land binnenvielen. De schrijver was toen elf jaar en heeft dus van zijn elfde tot en met zijn zestiende levensjaar de oorlog meegemaakt. In het hoofdstuk ‘De Bezetting, Het Dagelijks Leven en Het Kleine Verzet’ wordt de periode 1940-1945 beschreven, die de belangrijkste en meest dramatische was uit de geschiedenis van ons land.
Het verhaal begint op de ochtend van de tiende mei 1940 toen de Duitsers ons land binnenvielen en is met aflevering 39 gekomen in de periode waarin het land is bevrijd en de gedachten teruggaan naar wat er werkelijk tijdens de bezetting gebeurde. Toen pas kwam aan het licht dat in de omgeving zonder dat anderen daar ook maar iets van wisten onderduikers waren ondergebracht. Er volgden verrassende ontdekkingen.
De Bezetting,
het Dagelijks Leven
en Het Kleine Verzet
door Jan Hof
Aflevering 39
Een vader en een zuster als ongeschikte kampbewakers en nooit vermoede onderduikhuizen
Dat ik na een vertraagde terugkeer uit Drente mijn vader aantrof in een uniform van de ‘Gezagstroe-pen’ met nota bene nog korporaalsstrepen op de mouw, was een grote verrassing voor me. Aan dit uniform was de overall met de oranjeband van de BS voorafgegaan.
Hij had toch wat dieper in het verzetswerk gezeten, dan ik ooit heb geweten. Hij behoorde direct na de bevrijding tot de BS-ers die de geïnterneerde NSB-ers, ondergebracht in scholen, moesten ‘bewaken’.
Dat heeft hij niet lang gedaan want de man kon het niet hebben dat medebewakers zich grof jegens de gevangenen gedroegen. Daar hadden we de oorlog niet voor gewonnen, vond hij. Mensen waren mensen en moesten ook als mensen worden behandeld.
Zijn kritiek op deze volgens hem wantoestand werd hem niet in dank afgenomen, maar hij stond pal voor zijn gevoel. Kennelijk werd hij door de leiding wel gerespecteerd want hij werd niet ontslagen en kreeg toen ze na enige tijd waren gearriveerd, toch het Engelse uniform uitgereikt inclusief de genoemde korporaalsstrepen.
Mijn oudste zuster was uit hetzelfde hout gesneden. Haar werd gevraagd bewaakster te worden in een kamp voor NSB-vrouwen in Castricum en dat werd ze ook; nog zie ik haar trots thuiskomen met een uniform aan van dikke donkerblauwe stof. Het stond haar goed, moet ik zeggen, maar dat uniform heeft ze niet lang gedragen. Binnen een maand nam ze al ontslag want ook zij kon er niet tegen hoe sommigen van haar collega’s die vrouwen behandelden. Zij had geen bewaaksternatuur. Het mocht niet, maar - zoals dat toen zelfs in de kampen van de moffen wel eens gebeurde, smokkelde zij soms kleine pakjes en brieven binnen voor geïnterneerde vrouwen van wie zij dacht dat die er ook niets aan konden doen dat hun man fout was geweest…
Zou ik onder de omstandigheden als mijn vader en zuster ook zo hebben gehandeld? Ik denk niet alleen van wel, ik weet het zeker.
Terugkijken kan ik zeggen dat ik mij een gelukkig mens heb mogen voelen, want van het begin af heeft mijn familie aan de goede kant gestaan. Dat is geen verdienste, maar wel een feit.
Er was een vader die net zo vaak voor anderen in de weer was als voor zijn gezin. Hij werd een expert in het fabriceren en herstellen van ‘kleppers’ ,een soort houten zool die van leren strookjes werden voorzien om ze draagbaar te maken Het leer ‘organiseerde’ hij op de fabriek dus dat kostte niets en die houten kleppers kostten ook niet het meeste, dus liepen tal van kinderen en ook ouderen de laatste jaren tot aan de bevrijding voor praktisch niets op bruikbaar schoeisel.
Hij heeft er nooit een cent aan willen verdienen.
Mijn moeder stond model voor al die Nederlandse vrouwen die met kunst- en vliegwerk, maar vooral met inventiviteit en taaie volharding de huishouding organiseerden. Altijd in de weer om van oud nieuw te maken en ondertussen niet vergetend anderen die het minder hadden zo nu en dan eens wat toe te stoppen.
Ze hebben zich er tijdens hun leven nooit op beroepen.
Ik was hen er dankbaar voor. En ben dat nog steeds.
(Wordt vervolgd)
