Dat heeft trouwens nogal wat consequenties, want weigeren betekent: economisch volledig op een zijspoor te worden gerangeerd. Wie weigert komt niet meer in aanmerking voor loon en wat haast nog erger is: voor distributiebonnen. Wie geen bonnen heeft krijgt ook geen levensmiddelen of andere ‘op de bon’ zijnde artikelen. Hoe moet je dan bestaan? In deze tijd zijn er ook geen organisaties die de helpende hand bieden.

Als dat al gebeurt, dan komt die hulp van de kant van particulieren of, als er al contact mee gemaakt kan worden gemaakt, van kleine verzetsgroepen, zoals die in de Achterhoek, waar mensen als Heleen en Piet Kuipers bij betrokken zijn. Niets gaat echter sneller rond als geheime nieuwtjes en als de loop in het onderduikwerk er eenmaal in zit gaat er een vliegwielwerking van uit. Dat wordt in de Achterhoek al heel nadrukkelijk ervaren.

Er komt een vloed van werk op de familie Kuipers af. Het lijkt wel of half Nederland weet dat er in Winterswijk hulp te krijgen valt. Voor Heleen en Piet worden de dagen steeds langer en spannender. Het verzetswerk vreet tijd, maar voor Piet in het bijzonder is er ook nog een andere belangrijke zorg: zijn werk. Hij leidt het familiebedrijf van de Rietbergs, een graan- en meelhandel, waarin hij sinds 1921 werkzaam is. Daarin is hij, wat oneerbiedig gezegd, niet met volle zin terechtgekomen. Eigenlijk was het een afgedwongen zaak, want hij werd voor de moeilijkste keuze van zijn toen nog jonge leven gesteld.

Pieter Heyo Kuipers (1892) ging na de driejarige HBS in Winterswijk naar de normaalschool en behaalde zijn onderwijsakte, maar hij kreeg als twintigjarige de kans om naar de Oost te gaan, naar Medan op Noord-Sumatra, om daar voor een Amsterdams bedrijf te werken. En die kans greep hij aan.
Na zeven jaar keerde hij met verlof terug met de bedoeling het volgend jaar, in 1820, terug te keren. Hij kreeg echter verkering met de dochter van de plaatselijke graanhandelaar Heleen Rietberg, met wie hij op dezelfde Winterswijkse HBS had gezeten.

(wordt vervolgd)