De verzwegen oorlog en excessen in ‘Ons Oost-Indie’ en het uitblijven van excuses

(6) Eigenlijk moet iedereen die de jaren na de capitulatie van Japan heeft meegemaakt, zich  moeten verbazen over de weinige echte discussies die er in meer dan zestig jaar zijn geweest over wat er zich in Indonesië allemaal heeft afgespeeld.
Terwijl we ons hier erg druk maakten over wat er allemaal in het buienland gebeurde en ons erg geschrokken toonden over de wandaden die de Amerikanen in Vietnam bedreven, werd hier nauwelijks gesproken over de gepasseerde excessen in de Oost.
Eerst nadat in 1969 in Vrij Nederland een interview in het TV-programma Achter het Nieuws met de ex-militair Joop Hueting over zijn ervaringen tijdens de  oorlogacties op Java was geweest ontstond er veel tumult.
Er werd door velen en daarvan een groot aantal veteranen, met verontwaardiging gereageerd omdat het moeilijk te verdragen was dat onze soldaten zich daar aan gewelddadigheden te buiten waren gegaan.
Het was moeilijk aan te nemen, dat zij net als de Amerikanen in Vietnam zich aan excessen schuldig zouden kunnen maken. In ons land had men nog maar net het nieuws verwerkt van de verschrikkelijke aanslag op het dorpje Mylai, waar een groep militairen onder leiding van luitenant William Kelly alle vrouwen en kinderen waren doodgeschoten. Ook in de VS kwam deze schanddaad hard aan en deze werkte als katalysator van de acties tegen de oorlogsvoering in Vietnam die al enige tijd aan de orde van de dag waren.
Toen in 1971 foto’s verschenen van door bombardementen met napalm getroffen vluchtende naakte kinderen namen de acties tegen de regering zo sterk toe, dat de strijd werd getaakt en de Amerikanen zich terugtrokken.
De onthullingen van Joop Hueting over excessen, die op die van My Lai leken, zorgden wel voor beroering, maar ik kan mij niet herinneren dat ze tot gote verontwaardiging leidden. Het kwam er niet van het militaire optreden eindelijk eens goed aan de orde te stellen.
Het is onweerlegbaar dat er meer wreedheden zijn bedreven dan het thuisfront wilde of durfde te geloven.
Nog niet zo lang geleden werd zelfs erkend dat het aantal Indonesiërs, dat door de oorlogshandeling om het leven is gekomen, in de vele tienduizenden is gelopen.
Als verdediging van het gebruikte geweld door onze militairen wordt aangevoerd dat de zij hiertoe wel gedwongen werden omdat de Indonesische tegenstanders zich aan erge wreedheden jegens  hun tegenstanders te buiten gingen. Dat is waar.
En ook is waar dat zij ook verantwoordelijk waren voor het ombrengen van talloze eigen burgers.
De kern van de zaak is evenwel dat  zij vochten tegen een leger van een regering die hen de vrijheid ontzegde en daartoe geen enkel recht had.
Ons land had zich al deze ellende kunnen besparen door van het begin af de door de nationalisten uitgeroepen Republiek Indonesia te erkennen en grootmoedig te verklaren alle medewerking te willen verlenen aan de opbouw van het nieuwe rijk.
Wat ik hier schrijf  klinkt uitermate simpel en ik weet natuurlijk ook wel dat dit politiek heel wat voeten in de aarde zou hebben gehad.
Maar ik ben ervan overtuigd dat als de Nederlandse regering toentertijd niet voor een groot deel uit koloniale diehards had betaan en tijdens de besprekingen in Lingadjatti een welwillende, vriendschappelijke houding had aangenomen en Soekarno en de zijnen loyaal waren tegemoet gekomen, Nederland een grote kans zou hebben gehad in dat grote rijk een belangrijke economischer rol te kunnen spelen vanwege  alle kennis en kunde waar wij na honderden jaren van ervaring over beschikten.
We zouden geen oorlog hebben gehad en nu niet voor de noodzaak hebben gestaan onze excuses aan te bieden voor het leed  dat wij tijdens die ‘Politionele Acties’ de Indonesiërs die hun vrijheid wilden,  hebben aangedaan.

JAN HOF

(wordt vervolgd)

Reageren Afdrukken